جغرافياي استان :

استان اردبيـل در شمال غربي فلات ايران ، با بيش از 18 هزار و 50 كيلومتر مربع ، 1% مساحت كل كشور را تشكيل مي دهد . اين استان از شمال به رود ارس ، دشت مغان و بالهارود در جمهوري آذربايجان ، از شرق به رشته كوههاي طالش و بغرو در استان گيلان ، از جنوب به رشته كوه ها ، دره ها و جلگه هاي به هم پيوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربايجان شرقي محدود است .  چهار شهرستان اين استان در طول 5282 كيلومتر با جمهوري آذربايجان هم مرز هستند . در 159 كيلومتر از اين مرز ، رودهاي ارس و بالهارود جريان دارند . در طول اين مرز ، استان اردبيل با جمهوري آذربايجان از دو نقطه اصلاندوز و بيله سوار ارتباط دارد .  آذربايجان شرقي 324 كيلومتر مرز مشترك با شهرستانهاي پارس آباد ، مشكين شهر ، اردبيل و خلخال دارد . استان اردبيل نيز در جنوب با استان زنجان همجوار است و در طول 562 كيلومتر ، همسايه جنوبي شهرستان خلخال است . با وجود وحدت قومي و فرهنگي ، موانع طبيعي بين اين دو استان و همچنين قطبي پرجاذبه چون تهران در آن سوي محور تبريز – زنجان ( كه جذب كننده هر گونه حركت اقتصادي – اجتماعي در اين محور است )  باعث شده است روابط همجواري در طول اين 562 كيلومتر وضعيت مطلوب نداشته باشد .  استان گيلان نيز با 175 كيلومتر مرز مشترك با شهرستانهاي اردبيل و خلخال ، همسايه شرقي استان اردبيل است و رشته كوه سخت گذر طالش مانند ديواري اين دو استان را جدا ميكند . گردنه هاي دشوار گذر حيران و اسالم تنها گذرگاههاي طبيعي بين اين دو استان هستند كه همواره ريزش برفهاي سنگين در فصل سرما سبب بسته شدن اين گذرگاهها ميشود .

استان اردبيل به پيشنهاد دولت و تصويب مجلس شوراي اسلامي در سال (1372)  از محدوده سياسي – اداري استان آذربايجان شرقي جدا شده و به عنوان استاني مستقل در تقسيمات كشوري جاي گرفت . بيشتر جمعيت استان آذري زبان هستند و ميهمان نوازي و رعايت آداب و رسوم خاص آذري ها از ويژگيهاي مردم استان است .

 وجه تسميه و پيشينه تاريخي :

واژه اردبيل واژه اي اوستايي است كه از دو كلمه آرتا ( مقدس ) و  ويل ( شهر ) به معني شهر مقدس تركيب شده است . به روايت اوستا زرتشت پيامبر ايراني در كنار رود ارس فعلي بدنيا آمد و كتاب خود را در سبلان نوشت و براي ترويج دين خود روي به شهر بازان پيروز آورد . عده اي به او گرويدند و در اين ناحيه جنگي ميان زرتشتيان و بت پرستان روي داد كه در اين جنگ زرتشتيان بر همه روستاها و قصبه هاي اطراف اردبيل دست يافتند و به افتخار اين پيروزي آتشكده اي در اردبيل بنا كردند كه امروزه آثار آن در سه فرسنگي اين شهر در دهكده اي به نام آتشگاه باقي مانده است .  اردبيل در دوره اشكانيـان و در ميان شهرهاي آذربايجان جايگاه ويژه اي داشت .

گـردشگـري : 

بر اساس آمارهاي موجود همه ساله در ايام تعطيلات نوروز بيش از 700 هزار نفر و در طول سال 5/3 ميليون نفر مسافر داخلي و تعدادي گردشگر خارجي براي ديدار از آثار تاريخي و استفاده از مناظر زيباي طبيعي به اين استان سفر ميكنند . گردنه سرسبز و خوش آب و هواي حيران در جاده اردبيل به آستارا ، چشمه هاي آبگرم متنوع  در سرعين ، دهها بناي تاريخي از جمله بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي ، مسجد جامع ، بقعه شيخ جبرييل و بازار قديمي اردبيل ، بقعه سلطان حيدر ، قلعه هاي ديو و قهقهه در مشكين شهر ، كاروانسراي سنگي شاه عباسي ، بقعه كوراييم نير و دهها اثر ديگر قابليتهاي گردشگري و سياحتي اين استان را تشكيل مي دهند .

 كشاورزي و دامداري :

مراتع كوه سبلان و ديگر كوههاي استان اردبيل سبب وجود رونق نسبي در دامداري استان اردبيل شده است . در اين استان بيش از پنج ميليون واحد دامي ، منشأ توليد و عرضه گوشت و محصولات لبني است . پرورش زنبور عسل و توليد عسل يكي ديگر از فعاليتهاي اقتصادي است كه در اردبيل رونق بسيار دارد و عسل به عنوان سوغات اين شهرستان شهرت ملي يافته است . پرورش نوعي ماهي قزل آلا به نام رنگين كمان در دياچه طبيعي نئور اردبيل صورت مي گيرد كه از نظر مزه و كيفيت غذايي از بهترين و خوشمزه ترين ماهي ها است .

صنايع و معادن :

صنايع استان اردبيل در دو گروه صنايع دستي و صنايع ماشيني قابل بررسي است . صنايع دستي استان اردبيل بيشتر توسط عشاير و ساكنان شهرها و روستاهاي كوچك منطقه صورت ميگيرد . از مهمترين صنايع دستي اين استان ميتوان به : گليم ، مسند ، شال بافي ، جورابهاي پشمي ، قلاب بافي ، پشتي بافي ، خورجين بافي ، جاجيم ورني و بافتهاي عشايري اشاره كرد . صنايع ماشيني اين منطقه نيز در راستاي مواد اوليه موجود در معادن استان شكل گرفته اند . توجه به ويژگيهاي زمين شناسي و ساختاري تنوع منابع معدني استان اردبيل درخور توجه است . در بخش شمالي استان ، دشت مغان بخشي از حوضه هيدروكربوري گسترده اي است كه از گرگان تا حاشيه جنوبي درياي خزر و شمال استان اردبيل ادامه دارد . در قسمت جنوب شرقي استان (ماسوله،خلخال) در رسوبات تخريبي – كربناتي آثاري از كاني سازي سرب ، روي ، مس ، باريت و ... ديده شده است .